Giełdy kapitałowe

Poznaj historię giełdy, główne indeksy giełdowe świata oraz modele funkcjonowania giełdy.

I. Historia giełdy.
Instytucja giełdy kapitałowej ukształtowała się w XIX wieku. Wyrosła bezpośrednio z giełd towarowych,które miały znacznie dłuższą historię. Początek funkcjonowania giełd kapitałowych miał miejsce w państwach gdzie dominowała religia protestancka, co związane jest z popularnym w tych regionach etosem pracy i handlu. I tak, pierwsze giełdy kapitałowe powstały w holenderskiej Antwerpii i Amsterdamie. Jednak prawdziwy rozkwit tych instytucji wystąpił w Anglii i Stanach Zjednoczonych, które na przełomie XIX/XX wieku stały się rajem dla inwestorów.

II. Najważniejsze giełdy kapitałowe na świecie:

• National Assocation of Securities Dealers Automated Quotations (NASDAQ) - od 1999 roku obroty amerykańskiej giełdy elektronicznej NASDAQ, jako całości przekroczyły obroty największej na świecie giełdy kapitałowej NYSE.

• New York Stock Exchange (NYSE) - druga co do wielkości obrotów giełda świata, na giełdzie nowojorskiej notowanych jest blisko 2.800 spółek, m.in. General Motors Corp., Hewlett Packard Co.
Jednym z najważniejszych indeksów akcji spółek notowanych na NYSE i NASDAQ, jest Dow Jones Industrial Average (DJIA). Indeks ten został stworzony przez Charlesa Dowa i statystyka Edwarda Jonesa. Obecnie składa się on z 30 największych amerykańskich przedsiębiorstw.

• London Stock Exchange - giełda w Londynie, założona w 1801 roku, jest jedną z największych giełd świata. Podstawowym indeksem Giełdy Londyńskiej jest FTSE 100.

• Giełda we Frankfurcie nad Menem - najważniejszym indeksem akcji wyodrębnionym w ramach tej giełdy jest indeks DAX (Deutscher Aktienindex). Jest tzw. indeksem wynikowym , co oznacza, że bierze pod uwagę nie tylko wzrost cen akcji, ale i również wzrost kapitału poprzez wypłatę dywidendy. Został uruchomiony 1 VII 1988 roku. Obecnie składa się on z akcji 30 największych spółek pod względem kapitalizacji oraz obrotu.

• Giełda w Paryżu (Bourse de Paris) - głównym indeksem jest CAC 40, skupiający 40 spółek o najwyższej kapitalizacji. CAC 40 wystartował 31 XII 1987 roku z poziomu 1000 punktów.

• Giełda w Tokio - głównym indeksem akcji na Tokijskiej Giełdzie Papierów Wartościowych jest Nikkei 225. Nikkei należy do najważniejszych indeksów giełdowych w Azji.

• Hong Kong Stock Exchange - giełda w Hong Kongu, jest jedną z największych giełd świata. Podstawowym indeksem akcji spółek notowanych na giełdzie w Hongkongu jest Hang Seng Index.

III. Modele funkcjonowania giełdy
Każda giełda powinna mieć swój wewnętrzny regulamin. Na świecie wyróżnia się dwa podstawowe modele giełd :

• 1. Amerykański - gdzie giełda jest instytucją prywatno-prawną. Ma ona charakter spółki akcyjnej. Celem działania udziałowców jest nabycie członkostwa giełdy. Liczba członków jest ograniczona. Członkostwo na giełdzie jest przedmiotem obrotu giełdowego. Tylko członkowie giełdy uprawnieni są do zawierania transakcji, a więc np. biuro maklerskie uprawnione do składania zleceń. Ten model giełdy jest popularny w krajach anglosaskich.

• 2. Niemiecki - w nim giełda jest instytucją publiczno-prawną, a jej powstanie uzależnione jest od zgody właściwego organu administracji państwowej. Liczba członków giełdy jest nieograniczona, a członkostwo w giełdzie nie jest równoznaczne z prawem do przeprowadzania transakcji na giełdzie. Podobnie jak w modelu amerykańskim, indywidualny inwestor może składać zlecenia, bez ograniczeń poprzez biura maklerskie. Ten model giełdy o większej ingerencji państwa jest charakterystyczny dla Europy kontynentalnej, m.in. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie funkcjonuje na bazie modelu niemieckiego.